اسارت اهلبیت (ع) و پیامرسانی نهضت عاشورا
واقعه عاشورا با شهادت امام حسین علیهالسلام و یاران باوفای ایشان پایان نیافت. در حقیقت، بخش دیگری از نهضت عاشورا از عصر روز دهم محرم آغاز شد؛ بخشی که رسالت آن بر دوش بازماندگان کربلا، بهویژه حضرت زینب سلاماللهعلیها و امام سجاد علیهالسلام قرار گرفت.
اگر شهادت امام حسین علیهالسلام خون تازهای در رگهای اسلام جاری ساخت، پیامرسانی اهلبیت علیهمالسلام سبب شد حقیقت عاشورا برای همیشه در تاریخ زنده بماند و تلاش حکومت اموی برای تحریف این حادثه ناکام بماند.
عصر عاشورا
پس از شهادت امام حسین علیهالسلام، سپاه عمر بن سعد به خیمههای اهلبیت حمله کرد.
خیمهها غارت شدند و بسیاری از وسایل و اموال خاندان پیامبر به تاراج رفت. زنان و کودکان با صحنههایی دردناک و جانسوز روبهرو شدند؛ صحنههایی که تحمل آن برای هر انسانی دشوار بود.
در این شرایط، حضرت زینب سلاماللهعلیها با شجاعت و تدبیر، سرپرستی زنان و کودکان را بر عهده گرفتند و اجازه ندادند روحیه اهلبیت در برابر این مصیبت عظیم شکسته شود.
شب یازدهم محرم
شب یازدهم محرم که به «شام غریبان» مشهور است، یکی از غمانگیزترین شبهای تاریخ اسلام به شمار میرود.
بازماندگان کربلا در میان خیمههای سوخته و در حالی که عزیزان خود را از دست داده بودند، شب را سپری کردند. کودکان داغدار، زنان مصیبتدیده و امام سجاد علیهالسلام که به دلیل بیماری توان حضور در میدان نبرد را نداشتند، در سختترین شرایط قرار داشتند.
با این حال، ایمان و توکل به خداوند، آنان را در برابر این مصیبتها استوار نگاه داشت.
حرکت به سوی کوفه
پس از پایان نبرد، اسیران اهلبیت علیهمالسلام را به سوی شهر کوفه حرکت دادند.
در طول مسیر، مردم بسیاری کاروان اسیران را مشاهده کردند. بسیاری از آنان تازه متوجه شده بودند که قربانیان این حادثه، خاندان پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله هستند.
ورود اهلبیت به کوفه، آغاز مرحلهای تازه از روشنگری و افشای حقیقت بود.
خطبه حضرت زینب (س) در کوفه
یکی از مهمترین رویدادهای پس از عاشورا، خطبه تاریخی حضرت زینب سلاماللهعلیها در کوفه است.
آن حضرت با سخنانی کوبنده، مردم کوفه را به دلیل بیوفایی و کوتاهی در یاری امام حسین علیهالسلام سرزنش کردند و حقیقت جنایت انجامشده را برای آنان آشکار ساختند.
این خطبه چنان تأثیری بر مردم گذاشت که بسیاری از آنان به گریه افتادند و از رفتار خود پشیمان شدند.
سخنان امام سجاد (ع)
امام سجاد علیهالسلام نیز در کوفه و سپس در شام، با سخنان روشنگرانه خود، جایگاه اهلبیت علیهمالسلام و حقیقت قیام عاشورا را برای مردم بیان کردند.
آن حضرت نشان دادند که حکومت اموی تلاش میکند چهره واقعی حادثه کربلا را پنهان کند، اما حقیقت را نمیتوان برای همیشه مخفی نگه داشت.
ورود به شام
کاروان اسیران پس از طی مسیری طولانی به شام، پایتخت حکومت یزید، رسید.
یزید تصور میکرد با به نمایش گذاشتن اسیران، پیروزی خود را به مردم نشان خواهد داد؛ اما حضور حضرت زینب سلاماللهعلیها و امام سجاد علیهالسلام نتیجهای کاملاً متفاوت رقم زد.
آنان با سخنان خود، افکار عمومی را متوجه حقیقت حادثه کربلا کردند و بسیاری از مردم شام را که از واقعیت ماجرا بیاطلاع بودند، بیدار ساختند.
خطبه حضرت زینب (س) در شام
خطبه حضرت زینب سلاماللهعلیها در مجلس یزید، یکی از ماندگارترین سخنان تاریخ اسلام است.
آن حضرت با شجاعت تمام در برابر حاکم وقت ایستادند و فرمودند که پیروزی ظاهری یزید هرگز به معنای موفقیت او نیست و نام و یاد اهلبیت پیامبر برای همیشه در تاریخ باقی خواهد ماند.
این سخنان، پایههای تبلیغات حکومت اموی را متزلزل ساخت و حقیقت عاشورا را به گوش مردم رساند.
نقش اهلبیت در زنده نگه داشتن عاشورا
اگرچه دشمن توانست امام حسین علیهالسلام و یاران ایشان را به شهادت برساند، اما نتوانست پیام عاشورا را از بین ببرد.
حضرت زینب سلاماللهعلیها، امام سجاد علیهالسلام و دیگر بازماندگان کربلا با صبر، استقامت و روشنگری، نهضت عاشورا را به یک مکتب جاودانه تبدیل کردند.
امروز بخش مهمی از آگاهی مسلمانان درباره حادثه عاشورا، نتیجه تلاشها و فداکاریهای همین اسیران سرافراز است.
جمعبندی
اسارت اهلبیت علیهمالسلام، اگرچه از تلخترین بخشهای واقعه کربلا بود، اما به یکی از مهمترین عوامل ماندگاری نهضت عاشورا تبدیل شد. حضرت زینب سلاماللهعلیها و امام سجاد علیهالسلام با سخنان و روشنگریهای خود، حقیقت را آشکار کردند و اجازه ندادند خون شهیدان کربلا فراموش شود.
به همین دلیل، عاشورا تنها در میدان نبرد کربلا رقم نخورد؛ بلکه در کوفه، شام و هر جایی که پیام آن منتشر شد، ادامه یافت و تا امروز الهامبخش آزادگان جهان باقی مانده است.